Eski çağlarda insanlar evlerini kaya parçalarını üst üste koyarak yapmaya çalışmışlardır. Büyük kayaları kaldırmayı bırak, yerinden oynatmak bile mümkün değilken insanoğlu yine aklını kullanarak kayaları yerinden oynatıp, odunları üzerine koyup, sürükleyerek istedikleri yere götürmüşlerdir. Resimde görüldüğü gibi, odun parçasını kullanarak aynı işi daha az kuvvet uygulayarak yapabilmişlerdir. Farkında olmadan bir basit makine düzeneği oluşturmuşlardır. İşte bu makine düzeneğine kaldıraç denir.

Kaldıraç bir çubuk ve çubuğun etrafında rahatça dönebileceği bir destekten oluşur.

Destek noktası, yük ve kuvvetin uygulandığı noktaya göre kaldıraçlar üç tiptir.

1.Tip kaldıraç desteğin ortada, yük ve kuvvetin uçlarda olduğu kaldıraç tipidir.Bu tip kaldıraçta destek kuvvetten ne kadar uzakta olursa, yada yüke ne kadar yakın olursa yükü kaldırmak için o kadar az kuvvet uygularız. Aynı işi daha az kuvvetle yapmış oluruz. Bu kaldıraçlara örnek olarak makas, pense, tahterevalli ve eşit kollu terazi verilebilir.

2.Tip kaldıraç yükün ortada, destek ve kuvvetin uçlarda olduğu kaldıraç tipidir. Bu tip kaldıraçlarda yük desteğe ne kadar yakın olursa yükü kaldırmak için o kadar az kuvvet uygulanır. Bu tip kaldıraçlarda kesinlikle kuvvetten kazanç vardır. Yani bu tip kaldıraçlarda yükü dengeleme için uygulanan kuvvet her zaman yükün ağırlığından azdır. Bu kaldıraçlara örnek olarak el arabası ve ceviz kıracağı verilebilir.

3.Tip kaldıraç kuvvetin ortada, yük ve desteğin uçlarda olduğu kaldıraç tipidir. Bu tip kaldıraçlarda yük kuvvete göre destekten daha uzaktır. Yükü kaldırabilmak için yükün ağırlığından daha büyük kuvvet uygulanması gerekir. Bu sebeple kuvvetten kayıp, yoldan kazanç vardır. Bu tip kaldıraçlara örnek olarak cımbız ve maşa verilebilir.

Basit makinelerde yükün ağırlığı, uygulanan kuvvetten büyükse kuvvetten kazanç sağlanır.

Uyarı : Kaldıraçlarda kuvvet kazancının olması için kuvvetin desteğe uzaklığının, yükün desteğe uzaklığından daha büyük olması gerekmektedir.

About these ads